ن - و ف و تحفة الوزراء ثعالبى ص 11 - 16 و الاشارة الى من نال الوزارة ابن الصيرفى 8 - 10 چنان كه ديده‌ايم از سى و سه دفتر عربى چهارده دفتر اكنون در دست هست و نگارشهاى جهشيارى و ابوحيان توحيدى و ثعالبى نيشابورى و صابى و ماوردى ابن الصيرفى و يمنى و بندارى و ابن الطقطقى چاپ شده و از آن خاتونى و ابن شاذان و غرناطى و ابن طولون و فيومى دست‌نويس مانده است . دفترهاى فارسى و تركى رويهم مىشود بيست دفترچه ش 21 شايد عربى باشد و نميدانم نسخه‌اى از آن هست يا نه . ش 13 را ديده‌ايم كه تركى است . شمارهء نخستين ترجمهء عربى آن در دست هست . از هجده دفتر فارسى ده دفتر به چاپ رسيده و اينكه اكنون مىبينيد يازدهمين خواهد شد . دربارهء سرگذشت و كار وزيران ايرانشهرى چنان كه ديده‌ايم چندين دفتر در دست داريم كه برخى همان سرگذشت‌نامه است و بس . در برخى از آنها كه آموزش‌نامه است از كار و كردارى كه وزير مىبايد انجام دهد و از فرهنگ و ادب و دانش وزير سخن ميرود و گونه‌اى دستور كشوردارى است و آيين و قانون آن را به دست ميدهد . در برخى آنها به هر دو مطلب برمىخوريم . تحفة الوزراء ثعالبى نيشابورى و ادب الوزير ماوردى و ادب الوزراء پسر شاذان را كه من خوانده‌ام از دستهء دوم است . از دفترهاى فارسى دستور الوزارة اصفهانى و تحفة السلاطين شاهرودى و دستور الوزارة منسوب به نظام الملك و دستور الوزراء و اخلاق همايونى اختيار حسينى و دستور الوزراء شيخ عالم و دستور الوزراء استرآبادى و انيس الدوله و ارشاد الوزراء فائز هم از دستهء دوم است سوردل D . Sourdel دفترى بنام « وزارت روزگار عباسى ( 132 - 324 ) Le Vizirat Abasid 749 - 936 دارد كه در دمشق در 1959 چاپ شده و او در آغاز آن از دو دسته دفتر يكى تاريخ وزيران ديگرى آموزش - نامهء وزارت و در پايان از دستگاه دفترى و ديوانى وزيران و كار آنان سخن داشته است . رزنتال هم در تاريخ‌نگارى اسلامى به انگليسى كه به عربى هم درآمده است از وزارت‌نامه‌ها ياد كرده است . پايگاه‌ها و مناصب ديوانى كه در اين دفتر جاىجاى از آنها ياد ميگردد . و آقاى فاير بانلز در پايان‌نامه دكترى خود بدانها پرداخته است ، در لابلاى دفترهاى تاريخ اجتماعى ايرانى و اسلامى شناسانده شده است ، اينك از چندتاى آنها ياد مىگردد : 1 - رسم و آيين پادشاهان از خواجهء طوسى كه در آن به برخى از واژه‌هاى ديوانى برمىخوريم . ( ملك 1 / 3831 - مينوى 49 در نشريه 6 : 676 - سپهسالار 50 : 53 -